Zasady odpowiedzialności w spółce z o.o.

W poniższym artykule przedstawiamy Państwu ogólną informację na temat zasad odpowiedzialności za zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

I. SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ – UWAGI OGÓLNE

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest spółką kapitałową, która może być utworzona przez jedną albo więcej osób w każdym celu prawnie dopuszczalnym, jeżeli nie został wyłączony przez przepisy ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 1578). Przez umowę spółki handlowej wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu przez wniesienie wkładów oraz, jeżeli umowa spółki tak stanowi, przez współdziałanie w inny oznaczony sposób.

czzPowstanie, treść i ustanie regulują przepisy KSH oraz postanowienia umowy spółki (bądź aktu założycielskiego w przypadku jednoosobowej spółki z o.o.). Jest ona jednostką organizacyjną mającą od chwili swego powstania zdolność prawną (podmiotowość prawną), natomiast po wpisaniu jej do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego – osobowość prawną.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, jako osoba prawna, działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie, zgodnie z art. 38 Kodeksu cywilnego.

Czynności podejmowane przez organ są czynnościami podejmowanymi w imieniu i na rzecz osoby prawnej.

II. ODPOWIEDZIALNOŚĆ SPÓŁKI Z O.O.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jako osoba prawna może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana oraz samodzielnie odpowiada za swoje zobowiązania.

Odpowiedzialność za zobowiązania obejmuje cały majątek spółki i w tym zakresie jest nieograniczona.

II.1. ODPOWIEDZIALNOŚĆ SPÓŁKI ZA ZOBOWIĄZANIA SPÓŁKI Z O.O. W ORGANIZACJI – WZMIANKA 

Zgodnie z art. 13 § 1 KSH spółki kapitałowe w organizacji, będące tzw. niepełnymi osobami prawnymi, za zobowiązania zaciągnięte w stosunku do osób trzecich odpowiadają swoim majątkiem wraz z osobami, które działały w ich imieniu. Osobami, które działały w imieniu spółki kapitałowej w organizacji, są osoby uprawnione

do jej reprezentacji. Jeżeli chodzi o spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, to w myśl art. 161 § 2 KSH spółka ta reprezentowana jest przez zarząd albo przez pełnomocnika powołanego jednomyślną uchwałą wspólników oraz wspólników, których odpowiedzialność jest ograniczona do wartości niewniesionych wkładów na pokrycie objętych udziałów.

Spółka w organizacji odpowiada za swoje zobowiązania, bez żadnych ograniczeń, swoim majątkiem – pochodzącym z wkładów wspólników oraz z jej własnej działalności. Odpowiedzialność ta po rejestracji w KRS ciąży oczywiście nadal na spółce, gdyż zgodnie z zasadą kontynuacji wyrażoną w art. 12 zd. 2 KSH są to również nadal jej własne zobowiązania.

Odpowiedzialność spółki w organizacji za własne zobowiązania ma charakter podstawowy. Solidarna ze spółką odpowiedzialność pozostałych podmiotów, tzn. osób działających w imieniu spółki w organizacji oraz wspólników, za zobowiązania spółki jako cudze zobowiązania, jest odpowiedzialnością dodatkową, mającą zabezpieczyć sytuację wierzycieli spółki w okresie, w którym nie działają jeszcze w pełni mechanizmy ochronne zawarte w regulacji „dojrzałej” spółki kapitałowej (np. jawność danych, obowiązek pokrycia całości lub odpowiedniej części kapitału zakładowego i utrzymania jego pokrycia).

II.2. ODPOWIEDZIALNOŚĆ SPÓŁKI Z O.O. ZA SZKODY WYRZĄDZONE PRZEZ JEJ ORGANY

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ponosi odpowiedzialność cywilnoprawną za szkody, które zostały wyrządzone zachowaniem jej organów, co wynika z art. 416 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r – Kodeks cywilny (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 380). Przepis pozostaje w ścisłym związku z regulacją art. 38 KC i przyjętą w nim zasadą, iż osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie. Skoro zatem czynności dokonywane przez organ traktowane są jak czynności samej osoby prawnej, to konsekwentnie w ten sam sposób należy oceniać kwestię odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną z winy organu.

Dla przyjęcia odpowiedzialności osoby prawnej konieczne jest, aby szkoda wyrządzona została przez jej organ statutowy lub oznaczony przez przepisy prawa, prawidłowo powołany i umocowany do działania, działający w granicach swych kompetencji. W ten sposób zachowania osób, które tylko faktycznie, a zatem bez formalnego powołania, wykonują zadania organu osoby prawnej, czy też będąc członkami takiego organu przekroczą granicę swego umocowania lub działać będą w celach osobistych, nie spowodują powstania odpowiedzialności odszkodowawczej osoby prawnej, a co najwyżej na zasadzie art. 39 KC [Skutki braku umocowania]  lub art. 415 KC [Wina] stanowić mogą podstawę do przypisania odpowiedzialności konkretnym osobom podejmującym takie czynności.

III. ODPOWIEDZIALNOŚĆ WSPÓLNIKÓW SPÓŁKI Z O.O.

Co do zasady, wspólnicy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie odpowiadają za jej zobowiązania (art. 151 § 4 KSH).

Powyższe nie oznacza jednak, że ponoszenie odpowiedzialności finansowej przez wspólników jest zawsze wyłączone. Przepisy KSH przewidują kilka szczególnych sytuacji, w których wspólnicy mogą ponosić odpowiedzialność za spółkę z o.o.

III.1. ODPOWIEDZIALNOŚĆ WSPÓLNIKÓW SPÓŁKI Z O.O. ZA ZOBOWIĄZANIA SPÓŁKI Z O.O.O. W ORGANIZACJI – WZMIANKA 

Zgodnie z art. 13 § 2 KSH za zobowiązania spółki w organizacji wspólnik odpowiada solidarnie ze spółką oraz osobami, które działały w jej imieniu, jednak odpowiedzialność ta ograniczona jest jedynie do wartości niewniesionego wkładu na pokrycie kapitału zakładowego.

Odpowiedzialność, o której mowa powyżej, dotyczy zobowiązań powstałych w okresie, gdy spółka znajduje się w stadium organizacji.

Wniesienie wkładu na pokrycie objętych udziałów zwalnia wspólnika od odpowiedzialności za zobowiązania spółki w organizacji przewidzianej w art. 13 § 2 KSH. Wspólnik może jednak odpowiadać za zobowiązania spółki w organizacji na zasadzie art. 13 § 1 KSH (opisana w IV.1 powyżej), jeżeli był osobą, która działała w imieniu spółki w organizacji. W tym przypadku, jego odpowiedzialność za zobowiązania spółki w organizacji w stosunku do osób trzecich ma charakter nieograniczony, osobisty oraz solidarny.

III.2. ODPOWIEDZIALNOŚĆ WSPÓLNIKÓW SPÓŁKI Z O.O. ZA WNIESIENIE WKŁADU NIEPIENIĘŻNEGO (APORTU) OBCIĄŻONEGO WADĄ PRAWNĄ LUB FIZYCZNĄ ALBO O ZAWYŻONEJ WARTOŚCI 

Kolejnym przypadkiem odpowiedzialności wspólników sp. z o.o. jest wniesienie do spółki wkładu niepieniężnego (aportu): (i) obciążonego wadą prawną lub fizyczną (art. 14 § 2 KSH) albo (ii) o znacznie zawyżonej wartości (art. 175 KSH).

W pierwszym przypadku gdy wspólnik wniósł wkład niepieniężny mający wady, jest on zobowiązany do wyrównania spółce różnicy między wartością określoną w umowie spółki a wartością zbywczą wkładu, chyba że umowa spółki przewiduje inne uprawnienia dla spółki.

Wada wkładu niepieniężnego może przybrać w szczególności postać:

  • wady fizycznej, co będzie miało miejsce, jeżeli aport nie będzie miał właściwości, o których istnieniu udziałowiec zapewnił spółkę, albo jeżeli przedmiot wkładu został spółce wydany w stanie niezupełnym (art. 556 § 1 KC);
  • wady prawnej, gdy wkład niepieniężny będzie stanowić własność osoby trzeciej albo jeżeli będzie obciążony prawem osoby trzeciej, a w przypadku gdy aportem będzie prawo, również gdy nie będzie ono istniało lub będzie przysługiwać osobie trzeciej (art. 556 § 2 KC).

W drugim przypadku, gdy wartość wkładów niepieniężnych została znacznie zawyżona w stosunku do ich wartości zbywczej w dniu zawarcia umowy spółki, wspólnik który wniósł taki wkład także jest zobowiązany do wyrównania powyżej określonej różnicy, ale solidarnie z członkami zarządu, którzy zgłosili spółkę do rejestru. Obowiązek wspólnika do wyrównania brakującej wartości wkładu istnieje niezależnie od możliwości przypisania mu winy (umyślnej czy nieumyślnej). Decydujący jest zatem już sam fakt wniesienia aportu po znacznie zawyżonej cenie. Odpowiedzialność ta wynika z bezwzględnego obowiązku wniesienia wkładów odpowiadających wartości obejmowanych udziałów.

W tym miejscu należy wskazać, iż od obowiązku wyrównania określonej różnicy wspólnik oraz członkowie zarządu nie mogą być zwolnieni.

III.3. ODPOWIEDZIALNOŚĆ WSPÓLNIKÓW SPÓŁKI Z O.O. ZA NIESPEŁNIONE ŚWIADCZENIA NALEŻNE SPÓŁCE

Kodeks spółek handlowych przewiduje także solidarną odpowiedzialność zbywcy i nabywcy udziału za niespełnione świadczenia należne spółce ze zbytego udziału lub zbytej części udziału (art. 186 § 1 KSH) oraz współuprawnionych z udziału lub udziałów (art. 184 § 1 KSH).

W pierwszym przypadku, skutkiem zbycia udziału jest powstanie solidarnej odpowiedzialności zbywcy i nabywcy wobec spółki za niespełnione świadczenia należne spółce ze zbytego udziału (zbytej części udziału lub ułamkowej części udziału). Nabywca odpowiada solidarnie ze zbywcą, co oznacza, iż spółka może żądać spełnienia całości lub części świadczenia od zbywcy i nabywcy łącznie lub od każdego z nich z osobna, a zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z nich zwalnia drugiego.

W drugim przypadku, współuprawnieni z udziału za świadczenia związane z udziałem również odpowiadają solidarnie (art. 184 § 1 in fine KSH). Przepis ten dotyczy wszelkich świadczeń związanych z udziałem, zarówno ustawowych jak i tych, które wynikają z umowy spółki, jak obowiązek wniesienia wkładów na pokrycie podwyższonego kapitału zakładowego, obowiązek dopłat, wyrównania wartości aportu mającego wady (art. 14 § 2 KSH) lub wniesionego według wartości znacznie zawyżonej (art. 175 KSH), a także powtarzających świadczeń niepieniężnych (art. 176 KSH), a także innych świadczeń, których obowiązek został wprowadzony umową spółki (por. art. 159 KSH), chyba że dotyczy to świadczenia osobistego, które mógł spełnić tylko wcześniej uprawniony z udziału, np. świadczenie specjalistycznych usług na rzecz spółki, które nie mają substytutu; art. 184 § 1 KSH nie ma wówczas zastosowania.

Jak już wspomniano, poza sytuacjami opisanymi powyżej, wspólnicy nie ponoszą odpowiedzialności za zobowiązania Spółki.

IV. ODPOWIEDZIALNOŚĆ CZŁONKÓW ZARZĄDU SPÓŁKI Z O.O.

IV.1. ODPOWIEDZIALNOŚĆ CZŁONKA ZARZĄDU WOBEC WIERZYCIELI SPÓŁKI Z TYTUŁU NARUSZENIA OBOWIĄZKÓW USTAWOWYCH 

Jednym z obowiązków ustawowych nałożonych na członków zarządu jest ujawnianie danych w związku z tworzeniem spółki kapitałowej, tj. złożenie oświadczenia wszystkich członków zarządu, że wkłady zostały wniesione w całości przez wszystkich wspólników (art. 167 § 1 pkt 2 KSH) lub podwyższeniem jej kapitału zakładowego, tj. złożenie oświadczenie wszystkich członków zarządu, że wkłady na podwyższony kapitał zakładowy zostały w całości wniesione (art. 262 § 2 pkt 3 KSH).

Zgodnie z art. 291 KSH, w przypadku gdy członkowie zarządu umyślnie lub przez niedbalstwo podali fałszywe dane w oświadczeniu, o którym mowa w art. 167 § 1 pkt 2 lub art. 262 § 2 pkt 3 KSH, odpowiadają wobec wierzycieli spółki solidarnie ze spółką przez trzy lata od dnia zarejestrowania spółki lub zarejestrowania podwyższenia kapitału zakładowego.

Odpowiedzialność członka zarządu występuje również na skutek naruszenia wspomnianego już wyżej art. 175 KSH, który stanowi, iż w przypadku znacznego zawyżenia wartości wkładów niepieniężnych w stosunku do ich wartości zbywczej w dniu zawarcia umowy spółki, wspólnik który wniósł taki wkład, oraz członkowie zarządu, którzy wiedząc o tym, zgłosili spółkę do rejestru, obowiązani są solidarnie wyrównać spółce brakującą wartość.

Omawiana odpowiedzialność nie powstaje w przypadku członka zarządu, który dochował należytej staranności przy ocenie wartości aportu. Z kolei odniesienie się do zgłoszenia spółki do rejestru, wyłącza odpowiedzialność członka zarządu, który wiedział o przeszacowaniu wkładu niepieniężnego, a wbrew przepisom art. 164 § 1 zd. 2 KSH nie podpisał wniosku o wpis spółki do rejestru.

Jednocześnie, należy wskazać, iż od obowiązku wyrównania brakującej wartości wspólnik oraz członkowie zarządu nie mogą zostać zwolnieni.

IV.2. ODPOWIEDZIALNOŚĆ CZŁONKA ZARZĄDU WOBEC WIERZYCIELI SPÓŁKI W PRZYPADKU BEZSKUTECZNEJ EGZEKUCJI Z MAJĄTKU SPÓŁKI 

IV.2.1. Art. 299 KSH – uwagi ogólne

Członek zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, w przypadku niewłaściwego zarządzania spółką, naraża się na odpowiedzialność z tego tytułu.

Zgodnie z art. 299 KSH członkowie zarządu spółki z o.o. ponoszą solidarną odpowiedzialność w przypadku gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna.

Ustanowienie tego rodzaju odpowiedzialności członków zarządu spółki z o.o. leży przede wszystkim w interesie wierzycieli, ale także wspólników, bowiem powinna ona motywować zarządców do należytego dbania o interesy spółki.

Odpowiedzialność względem wierzycieli jest przy tym niezależna od funkcji pełnionej w zarządzie, co oznacza, że za zobowiązania spółki w taki sam sposób jak prezes zarządu odpowiadają zarówno wiceprezesi, jak i członkowie zarządu.

Na podstawie art. 299 KSH członek zarządu ponosi odpowiedzialność wobec wierzycieli spółki ograniczoną do tych jej zobowiązań, które powstały w okresie pełnienia takiej funkcji, nie odpowiada natomiast za zobowiązania późniejsze, powstałe po jego ustąpieniu, ewentualnie po odwołaniu z zajmowanego stanowiska.

Jednocześnie, odpowiedzialność ponoszona przez członków zarządu na podstawie art. 299 KSH ma charakter solidarny. Oznacza to, że każda osoba należąca do zarządu odpowiada za zobowiązania spółki w pełnej wysokości. Wierzyciele spółki mają więc prawo skierować swoje roszczenia zarówno do pojedynczego, wybranego przez siebie członka zarządu, jak i do wszystkich członków zarządu albo też niektórych z nich.

IV.2.2. Przedmiot odpowiedzialności

Zgodnie z art. 299 KSH, członkowie zarządu spółki nie odpowiadają za dług spółki, czy za niespełnione świadczenia wynikające z zobowiązania spółki, lecz „za zobowiązania” spółki.

Objęcie odpowiedzialnością członków zarządu wszystkich zobowiązań spółki, których podstawa istnieje w czasie sprawowania przez niego funkcji, a więc także zobowiązań jeszcze wtedy niewymagalnych, jest usprawiedliwione tym, że ogłoszenie upadłości, o które członkowie zarządu powinni wystąpić w celu przeciwdziałania bezskuteczności egzekucji, spowodowałoby wymagalność także zobowiązań niemających dotychczas takiej cech.

Bez znaczenia dla tego rodzaju odpowiedzialności jest charakter tego zobowiązania – mogą to być zarówno zobowiązania publicznoprawne, jak i prywatnoprawne.

Z przepisu art. 299 KSH nie można wyprowadzić wyłączenia jakichkolwiek zobowiązań spółki, a ewentualne wyłączenia przedmiotowe mogą wynikać jedynie z przepisów szczególnych, jakie na przykład obecnie zawiera Ordynacja podatkowa z dnia 29 sierpnia 1997 r. (tj. Dz.U. z 2015 r. poz. 613), (tak wyr. SN z 19.10.2005 r., V CK 258/05, Legalis), co zostało opisane w punkcie VI.4 poniżej.

Zakresem odpowiedzialności z art. 299 § 1 KSH objęte są zarówno zobowiązania powstałe przed, jak i po zaistnieniu podstaw do ogłoszenia upadłości spółki (tak: Rodzynkiewicz, Komentarz KSH, 2009, s. 556; L.R. Kwaśnicki (red.), K. Falkiewicz, I.B. Mika, M. Przygodzka, A. Rataj, P. Wierzbicki, A. Woźniak, Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, Warszawa 2005, s. 291).

Odpowiedzialność z art. 299 § 1 KSH nie obejmuje natomiast zobowiązań powstałych po zgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. Dzień złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości uważa się bowiem za rozgraniczającą cezurę czasową – w odniesieniu bowiem do zobowiązań spółki powstałych po zgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości, braku związku przyczynowego pomiędzy sprawowaniem funkcji przez członka zarządu spółki a szkodą jej wierzyciela (tak: wyr. SN z 30.9.2004 r., IV CK 49/04, Legalis; wyr. z 14.2.2003 r., IV CKN 1779/00, OSNC 2004, Nr 5, poz. 76).

IV.2.3. Przesłanki odpowiedzialności

Przesłankami odpowiedzialności (wg. T. Szczurowski, Komentarz do Kodeksy spółek handlowych pod red. Z. Jara, Legalis 2016) z art. 299 § 1 KSH są:  (i) szkoda, (ii) istnienie zobowiązania spółki z o.o., (iii) uprzednia bezskuteczność egzekucji z majątku spółki, (iv) związek przyczynowy między szkodą a niezłożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości.

Odpowiedzialność odszkodowawcza członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością uzależniona jest od wykazania przez wierzyciela jedynie istnienia zobowiązania spółki oraz bezskuteczności egzekucji z majątku spółki.

Zarówno powstanie szkody, rozumianej jako obniżenie potencjału finansowego spółki, a nie bezpośredni uszczerbek w majątku wierzyciela, jak i inne przesłanki odpowiedzialności, tj. wina i związek przyczynowy pomiędzy tak rozumianą szkodą a zachowaniem członków zarządu spółki, funkcjonują na zasadzie domniemania ustawowego. Dlatego dowody na te okoliczności, opisane w art. 299 § 2 KSH, muszą przedstawić członkowie zarządu. Jedną z tych okoliczności jest wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe. (tak: J. Strzępka, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Legalis 2015).

IV.2.4. Okoliczności wyłączające odpowiedzialność

Należy wskazać, że art. 299 § 2 KSH przewiduje sytuacje, w których członek zarządu może uwolnić się odpowiedzialności o której mowa powyżej, jeżeli wykaże, że:

  • we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym samym czasie wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo o zatwierdzeniu układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu;
  • niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło nie z jego winy;
  • pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewydania postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo niezatwierdzenia układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu wierzyciel nie poniósł szkody.

IV.3. ODPOWIEDZIALNOŚĆ CZŁONKA ZARZĄDU WOBEC SPÓŁKI ZA ZAWINIONE CZYNY

IV.3.1. Art. 293 KSH – uwagi ogólne

Zgodnie z art. 293 KSH członkowie zarządu sp. z o.o. odpowiedzialni wobec spółki za szkodę wyrządzoną spółce, związaną z niewłaściwym wykonywaniem swoich obowiązków, naruszającym przepisy prawa lub postanowienia umowy spółki, chyba że nie ponoszą oni winy.

W przypadku gdy szkodę, o której mowa powyżej wyrządziło kilka osób wspólnie, odpowiadają za szkodę solidarnie.

O powstaniu omawianej odpowiedzialności (wobec spółki) można mówić tylko wtedy, gdy sprawcą powstałej szkody jest osoba pełniąca funkcję członka zarządu.

Zaznaczyć jednak należy, iż zgodnie z dominującym poglądem doktryny, w przypadku występowania zarządu wieloosobowego znamienne znaczenie dla przypisania odpowiedzialności konkretnemu członkowi zarządu, może mieć wewnętrzny podział kompetencji między członkami zarządu, dokonany np. w umowie spółki czy regulaminie zarządu. Taki podział czynności może skutkować zaostrzeniem, złagodzeniem lub zindywidualizowaniem omawianej odpowiedzialności.

IV.3.2. Przesłanki odpowiedzialności

Przesłankami odpowiedzialności wobec spółki (wg Z. Jara, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Legalis 2016) wynikającej z art. 293 § 1 KSH są (i) sprzeczne z prawem lub postanowieniami umowy działanie lub zaniechanie członka zarządu, rady nadzorczej, komisji rewizyjnej oraz likwidatora,  (ii) zawinione działanie lub zaniechanie, (iii) szkoda poniesiona przez spółkę, (iv) adekwatny związek przyczynowy między szkodą a bezprawnym i zawinionym działaniem osób w tym przepisie określonych.

Działanie lub zaniechanie uzasadnia odpowiedzialność, jeżeli stanowi naruszenie prawa lub postanowień umowy spółki (statutu). Należy zaznaczyć, iż użycie w tym przypadku alternatywy oznacza, iż podstawą odpowiedzialności może być zachowanie sprzeczne z postanowieniem umowy, choćby nie naruszało ono jednocześnie prawa.

Aby można było mówić o powstaniu odpowiedzialności członka zarządu wobec spółki, między zawinionym działaniem lub zaniechaniem tego członka zarządu a powstałą szkodą, musi zachodzić adekwatny związek przyczynowy.

Dokonując natomiast oceny wystąpienia szkody i jej rozmiarów należy ją rozważać zarówno w kontekście strat, które spółka poniosła (tzw. damnum emergens), jak również korzyści, które spółka mogłaby osiągnąć, gdyby jej szkody nie wyrządzono (tzw. lucrum cessans).

IV.3.3. Okoliczności wyłączające odpowiedzialność

Artykuł 293 § 1 KSH sam przez się nie wymienia żadnej okoliczności uwalniającej podmioty tam wskazane od odpowiedzialności. Bezsporne jest jednocześnie, że odpowiedzialność członka zarządu zostaje wyłączona, jeżeli obali on wynikające z art. 293 § 1 KSH domniemanie winy (tak: K. Kopaczyńska-Pieczniak, [w:] Kidyba, Sp. z o.o., 2007, Legalis). Należy jednak rozważyć, jakie znaczenie dla przedmiotowej odpowiedzialności ma działanie na podstawie uchwały organu, udzielenie absolutorium oraz podział czynności w ramach danego organu (tak: Z. Jara, Kodeks spółek handlowych. Komentarz, Legalis 2016).

Ponadto, dokonując oceny działania lub zaniechania członka zarządu pamiętać należy o treści art. 293 § 2 KSH zgodnie z którym, członek zarządu wykonując swoje obowiązki powinien dołożyć staranności wynikającej z zawodowego charakteru swojej działalności. Oznacza to, że członek zarządu powinien odznaczać się odpowiednimi kwalifikacjami zawodowymi, właściwą dla rodzaju spółki wiedzą fachową oraz wykonywać swoje obowiązki rzetelnie, sumiennie i uczciwie.

IV.4. ODPOWIEDZIALNOŚĆ CZŁONKA ZARZĄDU ZA ZALEGŁOŚCI PODATKOWE SPÓŁKI ORAZ ZALEGŁE SKŁADKI WOBEC ZAKŁADU UBEZPIECZEŃ SPOŁECZNYCH 

O zakresie odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania publicznoprawne rozstrzyga art. 116 OrdPU, zgodnie z którym za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna.

Przesłankami solidarnej odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania spółki, przewidzianej w art. 299 § 1 KSH, jest (i) istnienie niezaspokojonego zobowiązania spółki, oraz (ii) bezskuteczność egzekucji prowadzonej przeciwko spółce.

Jak wskazano powyżej, członek zarządu może uwolnić się od tej odpowiedzialności jeżeli wykaże, że:

  1. we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne (Dz.U. 978) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. – Prawo restrukturyzacyjne, albo
  2. niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy.

Członek zarządu może także uwolnić się od odpowiedzialności poprzez wykazanie mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części.

W tym miejscu należy zaznaczyć, iż zgodnie z art. 31 ustawz z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 963), art. 116 OrdPU stosuje się odpowiednio do należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, a na podstawie art. 32 u.s.u.s. – także do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i składek na ubezpieczenie zdrowotne.

V. ŹRÓDŁA PRAWA

  1. Ustawa z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 1578);
  2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r – Kodeks cywilny (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 380);
  3. Ordynacja podatkowa z dnia 29 sierpnia 1997 r. (tj. Dz.U. z 2015 r. poz. 613);
  4. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 963).

 Pozdrawiamy, Kancelaria Radców Prawnych Stopczyk & Wspólnicy

Kancelaria zastrzega, że niniejszy artykuł zawiera jedynie ogólny zarys poruszonych w nim zagadnień. Artykuł nie stanowi porady prawnej, opinii prawnej, ani też analizy konkretnego stanu faktycznego. W razie jakichkolwiek pytań lub wątpliwości z Państwa strony, serdecznie zachęcamy do kontaktu z naszą Kancelarią.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie będzie publikowany. Zaznaczone pola są obowiązkowe *

*