Odszkodowanie w wysokości trzykrotności wynagrodzenia twórcy niezgodne z Konstytucją

W wyroku z dnia 23 czerwca 2015 roku Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją uznał roszczenie o zapłatę trzykrotności wynagrodzenia w przypadku zawinionego naruszenia majątkowych praw autorskich przewidziane w art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. B Ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych („Ustawa”).

Zgodnie z ww. przepisem Ustawy, podmiot, którego autorskie prawa majątkowe zostały naruszone w sposób zawiniony, miał prawo do żądania naprawienia wyrządzonej szkody poprzez zapłatę sumy pieniędzy w wysokości odpowiadającej trzykrotności stosowanego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu.

hammer-719062_640Komentowany wyrok wydany został w związku ze skargą konstytucyjną o zbadanie zgodności ww. przepisu Ustawy z Konstytucją złożoną przez jednego z operatorów telewizji kablowej. W wyroku od którego złożona została skarga konstytucyjna, operator telewizji kablowej został zobowiązany do zapłaty odszkodowania na rzecz organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi w wysokości trzykrotności należnego jej wynagrodzenia. Podstawą roszczenia było reemitowanie programów w sieciach kablowych operatora bez zawarcia stosownej umowy licencyjnej z tą organizacją. Skarżący wykazywał w swej skardze konstytucyjnej, że norma wynikająca z art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b) in fine Ustawy, narusza konstytucyjne prawo do równej ochrony własności i innych praw majątkowych, a także prawo do równego traktowania, ze względu na faworyzowanie uprawnień organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi oraz zasadę proporcjonalności.

W uzasadnieniu ww. wyroku, Trybunał Konstytucyjny określił art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b Ustawy w zaskarżonym zakresie jako sankcję zbyt surową i zbyt głęboko wkraczającą w stosunek prawny pomiędzy stronami sporu dotyczącego naruszenia autorskich praw majątkowych. Z analizy uzasadnienia wyroku Trybunału można wywnioskować, iż uznał on za nieuprawniony nadal powszechnie obowiązujący pogląd, iż sytuacja twórcy w sporach o naruszenie praw autorskich jest zawsze słabsza, co uzasadniałoby bardzo silną ochronę ich interesów przyznaną im przez ustawodawcę właśnie w ww. przepisie Ustawy. Trybunał wskazał, iż ustawodawca w sposób całkowicie arbitralny określił zasady rekompensaty szkody poniesionej przez twórców. Trybunał zauważył także, iż niedopuszczalne jest aby uprawnieni z majątkowych praw autorskich korzystali z tak silnej ochrony, że wysokość przysługującego im roszczenia mogłaby być całkowicie oderwana od szkody jaką ponieśli.

W wyroku z dnia 23 czerwca 2015 roku Trybunał stwierdził, iż  art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b) in fine Ustawy jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji (ochrona praw własności) w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji (zasada proporcjonalności), w zw. z art. 2 Konstytucji (zasada sprawiedliwości społecznej). W związku z tym, przepis ten, w zakresie jakim został uznany za niezgodny z Konstytucją, przestał obowiązywać. Nie oznacza to jednak, iż twórca lub inny podmiot, którego autorskie prawa majątkowe zostały naruszone, pozostał bez ochrony prawnej. Zgodnie bowiem z nadal obowiązującą treścią art.  79 ust. 1 pkt 3 lit. b) Ustawy podmiot, którego autorskie prawa majątkowe zostały naruszone w sposób niezawiniony, ma prawo do żądania naprawienia wyrządzonej poprzez zapłatę sumy pieniędzy w wysokości odpowiadającej dwukrotności stosowanego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu. W przypadku, gdyby naruszenie było zawinione, podmiot ten nadal może dochodzić swych praw na zasadach ogólnych, tj. na zasadach przewidzianych w Kodeksie cywilnym.

Pozdrawiamy, Kancelaria Radców Prawnych Stopczyk & Wspólnicy

Kancelaria zastrzega, że niniejszy artykuł zawiera jedynie ogólny zarys poruszonych w nim zagadnień. Artykuł nie stanowi porady prawnej, opinii prawnej, ani też analizy konkretnego stanu faktycznego. W razie jakichkolwiek pytań lub wątpliwości z Państwa strony, serdecznie zachęcamy do kontaktu z naszą Kancelarią.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie będzie publikowany. Zaznaczone pola są obowiązkowe *

*