Ustawa antyzatorowa – zmiany w maksymalnych terminach płatności i nie tylko

Z dniem 1 stycznia 2020 roku weszła w życie tzw. ustawa „antyzatorowa” – Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych (Dz.U. 2019 poz. 1649).
Ustawa wprowadza zmiany m.in. w: Kodeksie postępowania cywilnego, Ustawie o PIT, Ustawie o CIT, Ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, Ustawie o terminach zapłaty w transakcjach handlowych.
Ustawa jest odpowiedzią na jeden z największych problemów polskich przedsiębiorców: zatorów płatniczych będących wynikiem długich terminów oczekiwania na faktyczną zapłatę za usługi i ogromnych opóźnień w zapłacie.
Jak czytamy w rządowym uzasadnieniu projektu ustawy: „Celem niniejszej ustawy jest poprawa otoczenia prawnego, w jakim funkcjonują strony transakcji handlowych, w celu ograniczenia zatorów płatniczych. Jak wynika z Europejskiego Raportu Płatności 2017 (Europejski Raport Płatności, Intrum Iustitia, 2017 r.), 78% przedsiębiorców otrzymuje zapłatę 30 dni po terminie, a 13% czeka na nią nawet do 60 dni. Doliczając do tego średni termin zapłaty wskazany na fakturze, daje to 2 lub 3 miesiące bez wpływów na konto firmy. Zdaniem 45% przedsiębiorców jest to celowe działanie ich kontrahentów. Z kolei z raportu Forum Obywatelskiego Rozwoju Zatory Płatnicze: Duży problem małych firm (P. Białowolski, A. Łaszek, Forum Obywatelskiego Rozwoju, „Zatory Płatnicze: Duży problem małych firm”, marzec 2017) wynika, że ponad połowa firm deklaruje opóźnienia w płatnościach jako barierę dla prowadzonej przez nie działalności. Jednocześnie aż 29,8% przedsiębiorstw wskazuje na utrudnienia w regulowaniu własnych zobowiązań na skutek problemów z otrzymywaniem należności, a 28,9% ogranicza z tego powodu inwestycje (Portfel należności polskich przedsiębiorstw za I kwartał 2018 r., projekt badawczy Konferencji Przedsiębiorstw finansowych w Polsce oraz Krajowego Rejestru Długów). Ponadto rosną koszty obsługi przeterminowanych należności – jeszcze w lipcu 2017 r. było to 6,3%, natomiast w kwietniu 2018 r. już 7,3% całości kosztów.”

1. Rekompensata za opóźnienie

Pierwszą zmianą jest podwyższenie rekompensaty za opóźnienie w płatności, wynikającej z art. 10 ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, w zależności od wysokości długu:
– w przypadku opóźnienia w płatności należności do 5.000,00 złotych włącznie – pozostaje kwota 40,00 euro tytułem rekompensaty
– w przypadku opóźnienia w płatności należności przekraczającej 5.000,00 złotych, lecz niższej niż 50.000,00 złotych – przysługuje 70,00 euro tytułem rekompensaty
– przypadku opóźnienia w płatności, gdy należność przekracza 50.000,00 złotych – przysługuje 100,00 euro tytułem rekompensaty

Przypominamy, iż rekompensata przysługuje od każdej transakcji handlowej – co w praktyce oznacza, iż przysługuje od każdej faktury, w której kontrahent opóźnia się z terminem płatności. Nowe kwoty rekompensaty przysługują od należności powstałych po 1 stycznia 2020 roku.

2. Krótsze terminy płatności

Kolejną zmianą jest skrócenie maksymalnych terminów zapłaty faktur, liczony od daty ich doręczenia.
W przypadku transakcji, w której dłużnikiem jest podmiot publiczny, termin zapłaty powinien być nie dłuższy niż 30 dni. Z kolei w przypadku transakcji pomiędzy mikro / małym / średnim przedsiębiorcą a dłużnym dużym przedsiębiorcą, maksymalny termin zapłaty został określony na 60 dni.
W przypadku, gdy ustalono termin zapłaty przekraczający ustawowy limit, za każdy dzień ponad wyznaczony termin (licząc od dnia dostarczenia faktury) wierzycielowi przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych (art. 8 pkt. 4 i 4a Ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych) oraz rekompensata, o której wspominaliśmy powyżej.

 3. Możliwość odstąpienia od umowy lub jej wypowiedzenia

Ponadto, w sytuacji, jeżeli termin zapłaty określony w umowie przekracza 120 dni, liczonych od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, wierzyciel ma prawo odstąpienia od umowy lub jej wypowiedzenia (art. 7 ust. 3a ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych).

4. Uprawnienia UOKiK

Z kolei na mocy nowych przepisów, UOKiK będzie mógł nakładać kary na niepłacących dłużników. Wynika to z faktu dodania nowego przepisu w Ustawie o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji w postaci art. 17g oraz zmiany art. 3 ust. 2, które rozszerzają katalog czynów nieuczciwej konkurencji.
Od 1 stycznia 2020 roku, czynem nieuczciwej konkurencji jest nieuzasadnione wydłużanie terminów zapłaty za dostarczone towary lub wykonane usługi, polegające w szczególności na:
– naruszeniu przepisów ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych,
– rażącym odstępstwie od dobrych praktyk handlowych, które narusza zasadę działania w dobrej wierze i zasadę rzetelności,
– niedostosowaniu się do harmonogramu dostawy towarów lub harmonogramu wykonania usługi,
– nieuwzględnieniu właściwości towaru lub usługi, które są przedmiotem umowy.

5. Ulga na złe długi

Ustawa zmieniająca wprowadziła dodatkowe przepisy do Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 26i) oraz od osób prawnych (art. 18f), które regulują tzw. „ulgę na złe długi” – czyli możliwość pomniejszenia podstawy podatku (w przypadku wierzyciela) lub obowiązek jej zwiększenia (w przypadku dłużnika).
W przypadku wierzyciela, jeżeli zobowiązanie nie zostało uregulowane lub zbyte, w zeznaniu podatkowym składanym za rok podatkowy, w którym upłynęło 90 dni od daty, w której należność miała być zapłacona, można dokonać zmniejszenia podstawy o wysokość przysługującego zobowiązania.
Powyższa ulga zostanie wyrównana przez zobowiązanie dłużnika do powiększenia swojej podstawy o tenże nieuregulowany, zaliczany do kosztów przychodu dług. Takie powiększenie powinno być uwzględnione w zeznaniu podatkowym składanym za rok podatkowy, w którym upłynęło 90 dni od daty, w której należność miała być zapłacona.

Powyższa zasada, z kilkoma różnicami, znajduje również zastosowanie w przypadku zryczałtowanego podatku dochodowego (art. 11 ust. 4-19 Ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym).

 

Kancelaria Radców Prawnych Stopczyk & Wspólnicy Sp. K.
Kancelaria zastrzega, że niniejsza informacja zawiera jedynie ogólny zarys poruszonych w niej zagadnień. Informacja nie stanowi porady prawnej, opinii prawnej, ani też analizy konkretnego stanu faktycznego. W razie jakichkolwiek pytań lub wątpliwości z Państwa strony, serdecznie zachęcamy do kontaktu z naszą Kancelarią.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie będzie publikowany. Zaznaczone pola są obowiązkowe *

*