Zmiany w definicji przewagi kontraktowej oraz dotyczące sposobu zgłaszania podejrzenia nieuczciwych praktyk

Z dniem 11 grudnia 2018 roku weszła w życie Ustawa o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi.
Ustawa zmieniająca wprowadza dwie kluczowe modyfikacje, dotyczące art. 7 oraz art. 11 ustawy zmienianej.

DEFINICJA PRZEWAGI KONTRAKTOWEJ.
Art. 7 ust. 1 w wersji sprzed nowelizacji definiuje przewagę kontraktową w następujący sposób: „Przewagą kontraktową w rozumieniu ustawy jest sytuacja nabywcy względem dostawcy, w której dla dostawcy nie istnieją wystarczające i faktyczne możliwości zbycia produktów rolnych lub spożywczych do innych nabywców oraz występuje znaczna dysproporcja w potencjale ekonomicznym na korzyść nabywcy, albo dostawcy względem nabywcy, w której dla nabywcy nie istnieją wystarczające i faktyczne możliwości nabycia produktów rolnych lub spożywczych od innych dostawców oraz występuje znaczna dysproporcja w potencjale ekonomicznym na korzyść dostawcy.”
Nowa, znowelizowana treść prezentuje się następująco: „Przewagą kontraktową w rozumieniu ustawy jest występowanie znacznej dysproporcji w potencjale ekonomicznym nabywcy względem dostawcy albo dostawcy względem nabywcy.
Znaczące skrócenie definicji wpłynie niewątpliwie na zakres spraw, które objęte zostaną postępowaniem w sprawach o nieuczciwe wykorzystanie przewagi kontraktowej, z uwagi na znacznie wyższy stopień niedookreślenia przesłanek stwierdzających występowanie przewagi kontraktowej – ustawodawca odszedł od wymogu łącznego wystąpienia dwóch przesłanek:
a) braku wystarczających i faktycznych możliwości zbycia produktów rolnych lub spożywczych do innych nabywców albo nabycia produktów rolnych lub spożywczych od innych dostawców
b) znacznej dysproporcji w potencjale ekonomicznym
pozostawiając jedynie przesłankę występowania znacznej dysproporcji w potencjale ekonomicznym.
Efektem takiej decyzji ustawodawcy jest znaczące rozszerzenie definicji przewagi kontraktowej.

Czym jest znaczna dysproporcja w potencjale ekonomicznym?
Definicja tej przesłanki zawarta w komentarzu do omawianej ustawy pod redakcją dr hab. Moniki Namysłowskiej zachowuje swoją aktualność na gruncie znowelizowanej ustawy:
„W literaturze zaproponowano, po pierwsze, by stosować kryteria decydujące o zaliczeniu przedsiębiorcy do kategorii mikro-, małych i średnich przedsiębiorców (zob. art. 104–106 SwobDziałGospU), czyli średnioroczne zatrudnienie oraz roczny obrót netto ze sprzedaży towarów, wyrobów i usług oraz operacji finansowych lub sumę aktywów bilansu przedsiębiorcy (por. P. Podrecki, Nowe regulacje, s. 697). Dalej idąca propozycja zakłada uwzględnianie przy porównaniu potencjału ekonomicznego wszelkich atutów natury ekonomicznej, które występują tylko w przypadku jednej ze stron (K. Kohutek, Komentarz do ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej, kom. do art. 7, pkt 4). Zaliczono do nich nie tylko obrót czy aktywa lub kapitał zakładowy, lecz również np. dostęp do wielu dystrybutorów (lub nabywców bądź dostawców), szeroki krąg klientów (działających na tym samym rynku co słabszy ekonomicznie nabywca bądź dostawca), wertykalne zintegrowanie, dywersyfikację działalności, w tym działanie na różnych rynkach, nie tylko produktowo powiązanych (K. Kohutek, Komentarz do ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej, kom. do art. 7, pkt 4).
Wydaje się, że można w tej kwestii przyjąć stanowisko mniej restrykcyjne, pozwalające na uwzględnianie różnych „przewag” ekonomicznych silniejszej strony, nie tylko obrotu, aktywów czy liczby pracowników, byleby ważone czynniki dawały się porównać.
Dysproporcja między potencjałami ekonomicznymi musi być znaczna, by zaistniała przewaga kontraktowa w rozumieniu art. 7 ust. 1. Ustawa nie zawiera precyzyjnego kryterium dysproporcji, w szczególności kryterium procentowego, co wymusza dokonywanie ocennej wykładni art. 7 ust. 1 przez Prezesa UOKiK.” [Art. 7 PrzeciwPrzewKontr Namysłowska 2017, wyd. 1/Piszcz]

Przypominamy, iż powyższe rozważania mają najistotniejsze znaczenie na gruncie klasyfikacji działań jako zakazanych na gruncie omawianej ustawy art. 6 Zakazane jest nieuczciwe wykorzystywanie przewagi kontraktowej nabywcy względem dostawcy oraz dostawcy względem nabywcy.
Wedle powyższej definicji, poza przewagą kontraktową, występować musi jej nieuczciwe wykorzystanie.

ZAWIADOMIENIE DOTYCZĄCE PODEJRZENIA STOSOWANIA NIEDOZWOLONYCH PRAKTYK
Dotychczasowo, podejrzenie stosowania niedozwolonych praktyk mogło być dokonane jedynie przez przedsiębiorcę, a zgłaszane praktyki musiały być stosowane wobec niego.
Znowelizowany art. 11 omawianej ustawy wprowadza dwie radykalne zmiany:
a) rozszerza krąg podmiotów uprawnionych do zgłoszenia podejrzenia praktyk niedozwolonych, stanowiąc iż każdy może zgłosić Prezesowi Urzędu zawiadomienie dotyczące podejrzenia stosowania praktyk nieuczciwie wykorzystujących przewagę kontraktową.
b) Nadaje podmiotowi zgłaszającemu dodatkowe uprawnienia – ust. 5 omawianego artykułu: Dane identyfikujące zgłaszającego zawiadomienie oraz treść zawiadomienia nie podlegają ujawnieniu stronom postępowania na żadnym jego etapie.
Oznacza to iż każdy będzie mógł zgłosić Prezesowi UOKiK podejrzenie stosowania niedozwolonych praktyk, samemu pozostając anonimowym.

Powyższe zmiany mogą mieć niebagatelny wpływ na mechanizmy rynku produktów spożywczych i rolnych, zmieniając podstawowe reguły przyjęte przez przedsiębiorców na nim działających.

Kancelaria Radców Prawnych Stopczyk & Wspólnicy Sp. K.
Kancelaria zastrzega, że niniejsza informacja zawiera jedynie ogólny zarys poruszonych w niej zagadnień. Informacja nie stanowi porady prawnej, opinii prawnej, ani też analizy konkretnego stanu faktycznego. W razie jakichkolwiek pytań lub wątpliwości z Państwa strony, serdecznie zachęcamy do kontaktu z naszą Kancelarią.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie będzie publikowany. Zaznaczone pola są obowiązkowe *

*