NOWELIZACJA KODEKSU CYWILNEGO Z DNIA 13 KWIETNIA 2018 R.

W dniu 13 kwietnia 2018 roku została ogłoszona Ustawa o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2018 poz. 1104) („Ustawa zmieniająca”). Jest to długo zapowiadana nowelizacja, dotycząca m.in. długości okresów przedawnienia oraz zasad domagania się roszczeń przysługujących przeciwko konsumentowi.

PRZEDAWNIENIE ROSZCZEŃ PRZECIWKO KONSUMENTOWI (ZMIANA WESZŁA W ŻYCIE W DNIU 9 LIPCA 2018 R.)

Pierwszą zmiana, która zupełnie zmienia procedurę stosowania instytucji przedawnienia względem konsumenta znajduje się w art. 1 pkt. 1 ustawy zmieniającej. W art. 117 KC, ustawodawca dodał §21 o następującej treści: „Po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi”.

Wskutek tej zmiany, w zasadzie niemożliwym stanie się dochodzenie przedawnionej należności przeciwko konsumentowi. Należy jednocześnie wskazać, że dotychczasowe przepisy gwarantowały taką możliwość pod warunkiem, że konsument nie podniósł zarzutu przedawnienia. Niewątpliwie taka zmiana wpłynie negatywnie na działalność firm windykacyjnych, które niejednokrotnie dochodzą przedawnionych roszczeń w imieniu przedsiębiorców. Z dniem wejścia w życie Ustawy zmieniającej, tj. z dniem 9 lipca 2018 roku taka procedura windykacyjna stanie się niemożliwa, gdyż omawiana nowelizacja w przepisach przejściowych zakłada, iż „roszczenia przedawnione przysługujące przeciwko konsumentowi, co do których do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy nie podniesiono zarzutu przedawnienia, podlegają z tym dniem skutkom przedawnienia określonym w ustawie zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą”, skutkując automatycznym – z urzędu – uznaniem powyższych roszczeń za przedawnione.

Weryfikacja, czy określone roszczenie skierowane przeciwko konsumentowi jest przedawnione, z dniem wejścia w życie nowelizacji należy do obowiązków Sądu.

W kolejnym punkcie art. 1 Ustawy zmieniającej, ustawodawca przyznał Sądowi dotąd niespotykane uprawnienie – zgodnie z nowo dodanym art. 1171 KC „W wyjątkowych przypadkach sąd może, po rozważeniu interesów stron, nie uwzględnić upływu terminu przedawnienia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi, jeżeli wymagają tego względy słuszności”. Na pierwszy rzut oka zmiana wydaje się poważnie uderzać w zasadę pewności systemu prawnego – dotychczas przedawnienie stanowiło stałą i pewną instytucję, której przywołanie, przy spełnieniu przesłanek, odcinało drogę dochodzeniu konkretnych roszczeń. Wszelkie zmiany uderzające w tę pewność, z zasady niosą za sobą negatywne następstwa dla ich adresatów.

W chwili obecnej, brak doświadczenia w praktycznym zastosowaniu znowelizowanych przepisów skutecznie uniemożliwia jednoznaczną ocenę ich następstw, a wyrażone powyżej wątpliwości mogą zostać rozwiane poprzez orzecznictwo i praktykę.

SKRÓCONY TERMIN PRZEDAWNIENIA (ZMIANA WESZŁA W ŻYCIE W DNIU 9 LIPCA 2018 R.)

Druga zmiana dotyczy art. 118 KC oraz art. 125 § 1 KC, dotyczących terminów przedawnienia. Ustawa zmieniająca w art. 118 KC skraca dotychczasowy 10-letni ogólny termin przedawnienia dla roszczeń majątkowych do lat 6. Dotyczy to również roszczeń stwierdzonych prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu powołanego do rozpoznawania spraw danego rodzaju albo orzeczeniem sądu polubownego, jak również roszczenie stwierdzone ugodą zawartą przed sądem albo sądem polubownym albo ugodą zawartą przed mediatorem i zatwierdzoną przez sąd (art. 125 § 1 KC).

Oprócz skrócenia terminu, w zdaniu drugim omawianego art. 118 KC, ustawodawca wprowadził nową zasadę – jeżeli termin przedawnienia jest dłuższy niż dwa lata, jego koniec każdorazowo przypadnie na ostatni dzień roku kalendarzowego.

Oznacza to, że przykładowo w przypadku roszczenia z tytułu niewypłaconego wynagrodzenia z umowy o pracę (roszczenia ze stosunku pracy przedawniają się z upływem lat 3), które stało się wymagalne w dniu 2 stycznia 2016 roku, przedawni się 31 grudnia 2019 roku. W efekcie zastosowania znowelizowanego art. 118 KC w przywołanym przykładzie, 3 letni termin przedawnienia ulegnie faktycznemu przedłużeniu o 11 miesięcy.

PRZEPISY PRZEJŚCIOWE I WPROWADZAJĄCE

Zgodnie z art. 5 ust. 1 Ustawy zmieniającej do roszczeń, które powstały przed wejściem w życie Ustawy zmieniającej i w tym dniu jeszcze nie uległy przedawnieniu, stosuje się znowelizowane przepisy KC w brzmieniu nadanym Ustawą zmieniającą.

W celu zapewnienia jak najszerszego skrócenia okresu przedawnienia, ustawodawca zawarł w przepisach przejściowych wyjątki:

Pierwszym wyjątkiem jest zasada, wedle której dla roszczeń powstałych przed wejściem w życie nowelizacji, których termin przedawnienia na podstawie wcześniej obowiązujących przepisów byłby dłuższy od znowelizowanego, należy ponownie rozpocząć bieg przedawnienia na zasadach określonych w Ustawie zmieniającej. Jeżeli jednak wedle wcześniej obowiązujących przepisów przedawnienie nastąpiłoby wcześniej, należy zastosować dotychczasowe przepisy.

Powyższą konstrukcję najlepiej zilustrują przykłady:

Zastosowanie znajdą znowelizowane przepisy KC (art. 5 ust 2 zdanie pierwsze).

W dniu 1 stycznia 2017 roku zawarto umowę sprzedaży. Termin zapłaty ceny upływał 1 lutego 2017 roku. Wedle dotychczasowych przepisów, roszczenie o zapłatę ceny z tej umowy przedawni się 1 lutego 2027 roku (termin 10-letni). Znowelizowane przepisy określają krótszy termin przedawnienia, a więc zgodnie z powyższą zasadą rozpoczynamy bieg przedawnienia ponownie. A zatem na nowych zasadach, roszczenie przedawni się 31 grudnia 2024 roku (termin 6-letni).

Zastosowanie znajdą dotychczasowe przepisy KC (art. 5 ust 2 zdanie drugie).

W dniu 1 stycznia 2010 roku zawarto umowę sprzedaży. Termin zapłaty upływał 1 lutego 2010 roku. Wedle dotychczasowych przepisów, roszczenie o zapłatę przedawni się 1 lutego 2020 roku. Według znowelizowanych przepisów, zgodnie z pierwszym zdaniem „zasady” gdyby bieg przedawnienia został wyliczony w oparciu o nowe zasady, roszczenie przedawniłoby się 31 grudnia 2024 roku (a więc uległby wydłużeniu do lat 14). W tym jednak przypadku zastosowanie znajdzie zasada wyrażona w drugim zdaniu omawianej w art. 5 ust. 2 Ustawy zmieniającej, tj. przy uwzględnieniu dotychczasowego terminu – na jej podstawie przedawnienie nastąpi z upływem wcześniejszego terminu, tj. 1 lutego 2020 roku.

Drugim wyjątkiem jest przepis zawarty w art. 5 pkt 3 Ustawy zmieniającej – zawierający zasadę, wedle której do przysługujących konsumentowi roszczeń powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, których terminy przedawnienia są określone w art. 118 i art.125§1 ustawy zmienianej w art.1, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym.

Kancelaria Radców Prawnych Stopczyk & Wspólnicy Sp. k.

Kancelaria zastrzega, że niniejszy artykuł zawiera jedynie ogólny zarys poruszonych w nim zagadnień. Artykuł nie stanowi porady prawnej, opinii prawnej, ani też analizy konkretnego stanu faktycznego. W razie jakichkolwiek pytań lub wątpliwości z Państwa strony, serdecznie zachęcamy do kontaktu z naszą Kancelarią.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie będzie publikowany. Zaznaczone pola są obowiązkowe *

*