Nowe zasady dochodzenia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji

W dniu 27 czerwca 2017 roku weszła w życie ustawa z dnia 21 kwietnia 2017 r. o roszczeniach o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji (Dz.U. 2017 poz. 1132).

Niniejsza ustawa w zakresie swojej regulacji wdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/104/UE z dnia 26 listopada 2014 r. w sprawie niektórych przepisów regulujących dochodzenie roszczeń odszkodowawczych z tytułu naruszenia prawa konkurencji państw członkowskich i Unii Europejskiej, objęte przepisami prawa krajowego.

DSC_2702W ustawie zostały określone zasady odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez naruszenie prawa konkurencji oraz zasady dochodzenia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji w postępowaniu cywilnym.

Celem ustawy jest zatem zapewnienie skutecznego dochodzenia roszczeń w przypadku powstania szkody na skutek naruszenia prawa konkurencji w przedmiocie porozumień ograniczających konkurencję (np. zmowy cenowe) oraz nadużywania pozycji dominującej.

Z prawa do odszkodowania skorzystać może każdy, kogo dotknęła praktyka ograniczająca konkurencję – konsumenci, przedsiębiorcy, a także organizacje zrzeszające przedsiębiorców lub konsumentów.

Zasady odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez naruszenie prawa konkurencji

Ustawa zakłada m.in.:

  • Odpowiedzialność sprawcy naruszenia na zasadzie winy, zarówno wobec osób dotkniętych naruszeniem bezpośrednio, jak i pośrednio;
  • Domniemanie, że naruszenie prawa konkurencji wyrządza szkodę;
  • 5-letni termin przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody.

Powyższe oznacza, iż sprawca naruszenia odpowiada za szkodę wyrządzoną zarówno nabywcy bezpośredniemu, jak i nabywcy pośredniemu. Domniemywa się bowiem, że jeżeli skutkiem naruszenia konkurencji jest nadmierne obciążenie dla nabywcy bezpośredniego (rozumiane jako różnica między ceną faktycznie zapłaconą a ceną, która obowiązywałaby, gdyby nie doszło do naruszenia prawa konkurencji), to nadmierne obciążenie zostało przerzucone na nabywcę pośredniego.

Ustawa wprowadza również domniemanie zaistnienia szkody w przypadku naruszenia prawa konkurencji. Obowiązek wykazania wysokości szkody ciąży na poszkodowanym, jednak sąd może zwrócić się o pomoc w jej ustaleniu do prezesa UOKiK lub innego organu ochrony w państwie UE, jeżeli pozwala na to zebrany przez organ materiał dowodowy i posiadane informacje. Przy ustalaniu wysokości szkody, sąd może posiłkować się także wytycznymi w komunikacie Komisji 2013/c 167/07 oraz wytycznymi Komisji Europejskiej, o których mowa w art. 16 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/204/UE.

Termin przedawnienia roszczeń wynosi 5 lat z zastrzeżeniem, że bieg terminu nie rozpoczyna się przez czas trwania naruszenia. Termin przedawnienia nie może być jednak dłuższy niż 10 lat od dnia zaprzestania naruszenia.

Zasady dochodzenia roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji w postępowaniu cywilnym

Roszczenia z tytułu odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną naruszeniem prawa konkurencji należą do właściwości sądów okręgowych, niezależnie od kwoty jakiej będzie domagał się poszkodowany.

Istotnym novum jakie wprowadza ustawa jest wniosek o wyjawienie środka dowodowego. Sąd, na pisemny wniosek powoda, który uprawdopodobnił swoje roszczenie i zobowiązał się, że uzyskany w ten sposób dowód będzie wykorzystany jedynie na potrzeby toczącego się postępowania, może nakazać pozwanemu, osobie trzeciej lub organowi ochrony konkurencji wyjawić środek dowodowy służący stwierdzeniu faktu istotnego dla rozstrzygnięcia, znajdujący się w ich posiadaniu. Uprawnienie to przysługuje również pozwanemu, jeżeli zobowiąże się, że uzyskany w ten sposób dowód będzie wykorzystany jedynie na potrzeby toczącego się postępowania. Ponadto, każda ze stron może wnieść o nakazanie przez sąd wyjawienia środka dowodowemu organowi ochrony konkurencji, jednak tylko wówczas, jeżeli jego uzyskanie od strony przeciwnej lub osoby trzeciej jest niemożliwe lub nadmiernie utrudnione.

Prawomocne postanowienie nakazujące wyjawienie środka dowodowego stanowi tytuł egzekucyjny przeciwko obowiązanemu do wyjawienia środka dowodowego. W przypadku gdy strona uchyla się od wykonania prawomocnego postanowienia nakazującego wyjawienie środka dowodowego lub dopuszcza się zniszczenia takiego środka w celu udaremnienia jego wyjawienia, sąd może:

  • Uznać za ustalone fakty, które mają zostać stwierdzone przy pomocy tego środka, chyba że strona, która uchyla się od wykonania prawomocnego postanowienia nakazującego wyjawienie środka dowodowego lub dopuszcza się zniszczenia takiego środka, wykaże co innego;
  • Obciążyć tę stronę obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania, w całości lub w części, niezależnie od wyniku sprawy.

Ustawa ma zastosowanie do roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej przez naruszenie prawa konkurencji, które nastąpiło po wejściu w życie ustawy. W sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy, postępowanie prowadzi się według przepisów dotychczasowych.

Kancelaria Radców Prawnych Stopczyk & Wspólnicy Sp. k.

Kancelaria zastrzega, że niniejszy artykuł zawiera jedynie ogólny zarys poruszonych w nim zagadnień. Artykuł nie stanowi porady prawnej, opinii prawnej, ani też analizy konkretnego stanu faktycznego. W razie jakichkolwiek pytań lub wątpliwości z Państwa strony, serdecznie zachęcamy do kontaktu z naszą Kancelarią.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie będzie publikowany. Zaznaczone pola są obowiązkowe *

*