Nowelizacja ustawy – Prawo o stowarzyszeniach

26 października 2015 r. Prezydent podpisał ustawę o zmianie ustawy – Prawo o stowarzyszeniach oraz niektórych innych ustaw („Ustawa”). Ustawa wchodzi w życie 20 maja 2016 r., dlatego warto już teraz przyjrzeć się najważniejszym zmianom, które wprowadza.

Założenie stowarzyszenia 

Jedną z najistotniejszych zmian, które wprowadza Ustawa jest zmniejszenie liczby założycieli stowarzyszenia z piętnastu do siedmiu. Zmiana jest wynikiemshutterstock_217222567 postulatów organizacji społecznych, które wskazywały na trudności w pozyskaniu i utrzymaniu wymaganej liczby piętnastu członków. Bywa bowiem tak, że w większości stowarzyszeń, aktywność części członków sprowadza się jedynie do podpisania listy założycielskiej stowarzyszenia. W praktyce oznacza to, że w części stowarzyszeń aktywnie działa mniej niż połowa osób, a demokratyczny charakter władz przybiera jedynie pozorny wymiar. Wysokie progi w zakresie liczby członków niezbędnych do założenia stowarzyszenia powodują, że aktualna regulacja sama w sobie jest barierą dla realizacji wolności zrzeszania się. Projektodawcy liczą więc na to, że likwidacja tej bariery spowoduje ożywienie się postaw obywatelskich, a co za tym idzie – wzrost liczby stowarzyszeń.

Szybsza rejestracja

Obecnie, sądy mają 3 miesiące na rozpoznanie wniosku o rejestrację stowarzyszenia. Od 20 maja 2016 r. rejestracja będzie przebiegać znacznie szybciej – stowarzyszeń dotyczyć będą ogólne terminy zapisane w ustawie o Krajowym Rejestrze Sądowym. Co do zasady wniosek o wpis stowarzyszenia do KRS powinien być rozpatrzony niezwłocznie, nie później jednak niż terminie 7 dni. Szybsze rozpatrywanie wniosków możliwe będzie m.in. dzięki likwidacji nadzoru prewencyjnego starosty.

Mniejszy nadzór starosty

Wraz z wejściem nowych przepisów starosta, jako organ nadzoru, nie będzie uczestniczył w powstawaniu i rejestrowaniu stowarzyszeń. Dotychczas sądy rejestrowe wysyłały statuty nowopowstających organizacji do powiatów, które zajmowały się ich badaniem i przekazywaniem uwag do sądu rejestrowego. W praktyce – uwagi, które wracały do sądów często powodowały szereg komplikacji i przedłużenie procesu rejestracji. Na gruncie nowych przepisów, przywilej nadzoru polegający na recenzowaniu nowych statutów zniknie, a ocena poprawności statutu rejestrującego się stowarzyszenia pozostanie w gestii sądu rejestrowego.

O wpisie stowarzyszenia do KRS sąd zawiadomi właściwy organ nadzorujący, przesyłając mu jednocześnie odpis postanowienia o wpisie, statut stowarzyszenia, listę założycieli i podjęte uchwały. Starosta zostanie więc poinformowany, ale nie będzie miał wpływu na to, czy nowe stowarzyszenie zostanie zarejestrowane i w jakim kształcie (z jakim statutem).

Nowelizacja wprowadza również zasadę, że żądania nadzoru (żądanie dostarczenia odpisów uchwał walnego zebrania i niezbędnych wyjaśnień) muszą być uzasadnione. Sam nadzór może być sprawowany wyłącznie w zakresie zgodności działań stowarzyszeń z przepisami prawa i postanowieniami statutu.

Nowe stowarzyszenia zwykłe

Na gruncie nowych przepisów, stowarzyszenie zwykłe będzie mogło we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywane. Nadano tym samym stowarzyszeniom zwykłym ułomną osobowość prawną. Zakreślono również granice jej korzystania tj. w zakresie możliwych do podejmowania działań (zakaz prowadzenia działalności gospodarczej), regulacji swojego ustroju (zakaz powoływania jednostek terenowych), składu członkowskiego (zakaz zrzeszania osób prawnych), a także brak możliwości prowadzenia odpłatnej działalności pożytku publicznego.

Proponowana zmiana przewiduje możliwość reprezentowania stowarzyszenia alternatywnie: bądź przez przedstawiciela reprezentującego stowarzyszenie bądź przez zarząd. Wprowadzona zostanie także uproszczona ewidencja stowarzyszeń zwykłych, która będzie mogła być prowadzona w systemie teleinformatycznym przez organy nadzorujące stowarzyszenia.

Stowarzyszenia zwykłe będą miały prawo do korzystania z dotacji (czyli np. do udziału w konkursach ogłaszanych przez samorząd gminy). Finansowanie działalności będzie też możliwe ze środków z darowizn, spadków, zapisów, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz ofiarności publicznej. Ponadto, stowarzyszenie zwykłe będzie mogło zarejestrować status organizacji pożytku publicznego i zbierać 1 % podatku.

Wynagradzanie członków władz stowarzyszenia

Jednym z celów nowelizacji jest rozwianie wątpliwości, co do możliwości wynagradzania członków stowarzyszenia, w tym również członków zarządu. Nowelizacja wskazuje wyraźnie na „możliwość otrzymywania przez członków zarządu wynagrodzenia za czynności wykonywane w związku z pełnioną funkcją”. A zatem nie chodzi tu o otrzymywanie wynagrodzenia za sam fakt sprawowania funkcji członka zarządu, ale o wynagradzanie określonej, często wymagającej dużych umiejętności i zaangażowania pracy, świadczonej na rzecz stowarzyszenia.

Należy wskazać, iż możliwość pełnienia funkcji we władzach stowarzyszenia za wynagrodzeniem musi przewidywać statut stowarzyszenia, w treści którego wymagane będzie zawarcie uszczegółowionych zasad wynagradzania członków stowarzyszenia.

Czas na dokonanie zmian

Stowarzyszenia działające na podstawie przepisów dotychczasowych mają dostosować swoje statuty do wymagań Ustawy w terminie 24 miesięcy od dnia jej wejścia w życie. Natomiast stowarzyszenia zwykłe staną się stowarzyszeniami zwykłymi w rozumieniu nowych przepisów dopiero po uzyskaniu wpisu w ewidencji, na co również przewidziano 24-miesięczny termin. Do dnia dokonania wpisu do ewidencji, stowarzyszenia zwykłe będą działały na podstawie dotychczasowych przepisów i w dotychczasowej formule. Brak wpisu skutkować będzie rozwiązaniem stowarzyszenia zwykłego z mocy prawa.

W razie jakichkolwiek pytań lub wątpliwości dotyczących nowych zmian w ustawie – Prawo o stowarzyszeniach, serdecznie zachęcamy do kontaktu z nami.

Pozdrawiamy, Kancelaria Radców Prawnych Stopczyk & Wspólnicy

Kancelaria zastrzega, że niniejszy artykuł zawiera jedynie ogólny zarys poruszonych w nim zagadnień. Artykuł nie stanowi porady prawnej, opinii prawnej, ani też analizy konkretnego stanu faktycznego. W razie jakichkolwiek pytań lub wątpliwości z Państwa strony, serdecznie zachęcamy do kontaktu z naszą Kancelarią.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie będzie publikowany. Zaznaczone pola są obowiązkowe *

*